Het Nederlands
Hooiberg Museum

Over het heffen en verlagen van de kap

De stolpboerderij

Hooiberg, wonen en stal onder hetzelfde dak

Bijna vierhonderd jaar lang was de stolpboerderij in Noord Holland een uitermate doelmatig agrarisch bedrijfsgebouw. Middenbeemster heeft meer dan 80 stoplboerderijen.Alles onder één dak: het vee en de boerenfamilie, het hooi, de akkerbouwproducten en de wagenberging.

Stolpen markeren met hun piramidevormige daken de Noord-Hollandse horizon van Texel tot in de Haarlemmermeer. In vele varianten tref je de stolpen aan; van klein tot groot, van sober tot rijkversierd en soms zelfs met een 'stadse' voorgevel. De daken zijn bedekt met duizenden dakpannen of met riet waarin kunstig uitgesneden patronen. Vaak zie je een fraai gemetselde, ronde schoorsteen. De Boerderijenstichtin Noord Holland zet zich in voor het behoud van dit landschapsmeubel.



Over het ontstaan van de stolp zijn (uiteraard) verschillende theorieën. Er zijn onderzoekers die stellen dat de stolp een boerderij met daarin in feite een oude hooiberg is, maar anderen spreken dit weer tegen. Feitelijk kun je er het volgende van zeggen: Vanaf de tweede helft van de 16e eeuw ontstond in grote delen van het land een tendens om de oogst binnenshuis op te slaan. In Noord-Holland kregen de hooibergen aanvankelijk vaste wanden of het stalgedeelte werd uitgebreid om daar de oogst te bergen. Er ontstonden zo allerlei schuurvormen en eind 16e eeuw verschijnt dan de stolp. Mogelijk is deze geen doorontwikkeling op de eerder ontstane schuurvormen, maar het gevolg van een geheel eigen ontwerp. Bron: documentatiemap Landelijke bouwkunst Noord-Holland. SHBO/E.L. van Olst, 1989.

 

Alle stolpen in Noord-Holland (boven het Noordzeekanaal) zijn opgenomen in de database die via de site van de Boerderij stichting is in te zien. Van rond vijfduizend stolpboerderijen zijn de basisgegevens en afbeeldingen nu op te roepen.