Het Nederlands
Hooiberg Museum

Monumentenwacht


Oude gebouwen vragen net als oude mensen om een meer dan gemiddelde zorg. Ouderdom komt immers ook voor monumenten met gebreken. Sommige gebreken zijn eenvoudig te constateren en door een handige eigenaar zelf te verhelpen. In de meeste gevallen echter is een deskundige nodig om de diagnose te stellen en om het gebrek vakkundig te verhelpen. Net als in de gezondheidszorg geldt voor monumenten: Voorkomen is beter dan genezen. Ook in de monumentenzorg betekent genezen 'weer opgeknapt'; anders dan in de gezondheidszorg is de patiŰnt echter lang niet altijd 'beter' geworden. Door onderhoud planmatig en preventief uit te laten voeren kunnen gaten en dus kostbare vervolgschades voorkomen worden. Planmatig preventief onderhoud is dan ook de spil waar de monumentenzorg feitelijk om draait.

De landelijke Monumentenwacht Nederland is een stichting met een landelijke en elf provinciale organisaties die in de periode 1973 tot 1981 werden opgericht. Dagelijks zijn 90 monumentenwachters met hun inspectiebussen - rijdend kantoor, materialenmagazijn en werkplaats op pad. Hun kerntaak omvat vier onderdelen: inspecteren, uitvoeren van kleine reparaties, rapporteren en adviseren.

Om die kerntaak te kunnen uitvoeren zoeken de monumentenwachters de feiten van zeer nabij op. Steltenberg met door sneeuw gebroken dakWant vaak ziet een monument er van een afstand goed uit terwijl nadere beschouwing beginnend verval aan het licht brengt. Bij elke inspectiebeurt wordt de totale bouwkundige staat van de buiten- en binnenkant opgenomen met speciale aandacht voor onderhoudsgevoelige constructies en materialen. Systematisch worden gebreken, voor zover ze zichtbaar en/of op redelijke wijze bereikbaar zijn, opgespoord. Ook hoeken en gaten waar de eigenaar zelf zelden of nooit komt worden daarbij bekeken. Van controle uitgesloten zijn installaties en apparatuur, die zich in, aan of op een monument bevinden.


Mochten de monumentenwachters tijdens de inspectie kleine gebreken ontdekken die tot grote vervolgschade kunnen leiden dan worden die direct hersteld. Alleen al daardoor wordt veel schade aan monumenten voorkomen. De inspectiebevindingen worden op papier gezet in de vorm van een rapportage waarin een totaalbeeld wordt gegeven van de staat waarin het monument verkeert. Uit te voeren instandhoudingswerkzaamheden worden in volgorde van urgentie vermeld. Daarbij is steeds gezocht naar een zodanige beschrijving dat de eigenaar/beheerder maar ook de uitvoerder van het werk begrijpt wat er bedoeld wordt. De SKHN werkt nauw samen met Mounumentenwacht, en dan vooral in Overijssel. U treft hier het internetadres aan van de landelijke Monumentenwachtsite. Verder kunt u hier downloaden twee rapporten van de dienst: 1 betreffende een advies voor een parapluie renovatie, en 1 betreffende een schuurberg renovatie. Ze betreffen beide bergen bij Markelo. Maar geven ook algemene info betreffende materiaalsoorten etc. Zeer leerzaam derhalve.

In Ambt Delden adviseerde Monumentenwacht in 2007 bij de herbouw van een vierroedige berg: hier enkele plaatjes.



De berg wordt op zijn plek gehezen. Steltenberg in aanbouw in Ambt Delden Een rietrol versterkt de hoek en drukt het riet omhoog. Dat beschernt ook de roede tegen regenwater.